آموزش بیمار — تست‌ها و بررسی‌های ریه
برونکوسکوپی چیست؟ چرا و چگونه انجام میشود؟
برونکوسکوپی یعنی دیدن مستقیم داخل راه‌های هوایی با یک لوله باریک دوربین‌دار — و در صورت نیاز، نمونهبرداری از همان‌جا. در این صفحه می‌خوانید چرا انجام میشود، روند کارش چگونه است و قبل و بعد از آن چه انتظاری داشته باشید.
نوشته و بازبینی: دکتر بهروز مؤمنی، فوق تخصص ریه
عکس و سی‌تی قفسه سینه، ریه را از بیرون نشان می‌دهند؛ اما گاهی پزشک باید داخل راه‌های هوایی را مستقیم ببیند و از همان‌جا نمونه بردارد. برونکوسکوپی همین کار را می‌کند: یک لوله باریک و انعطاف‌پذیر که سر آن دوربین و نور است، از راه بینی یا دهان وارد راه‌های هوایی میشود و پزشک داخل نای و نایژه‌ها را روی صفحه می‌بیند؛ اگر لازم باشد، از همان مسیر شست‌وشو، برس‌کشی یا نمونهبرداری انجام میشود.
برونکوسکوپی چرا انجام میشود؟
- پیدا کردن علت سرفه ماندگاری که با بررسی‌های معمول روشن نشده است
- بررسی خلط خونی یا خونریزی راه‌های هوایی
- بررسی توده، سایه یا ناحیه مشکوک در عکس یا سی‌تی قفسه سینه و نمونهبرداری از آن
- تشخیص عفونت‌های ریه‌ای که با آزمایش‌های معمول مشخص نمی‌شوند، با شست‌وشوی راه هوایی و آزمایش مایع آن
- ارزیابی تنگی یا انسداد راه هوایی و گاهی خارج کردن جسم خارجی
بررسی چگونه انجام میشود؟
پیش از شروع، داروهایتان و شرایطتان مرور میشود و طبق دستور، چند ساعت پیش از آن نباید چیزی بخورید یا بنوشید. گلو و راه هوایی با اسپری بی‌حس‌کننده موضعی بی‌حس میشود و معمولاً داروی آرامبخش هم داده میشود تا آرام و راحت باشید. سپس لوله برونکوسکوپ به‌آرامی از راه بینی یا دهان وارد میشود و پزشک قدم‌به‌قدم راه‌های هوایی را می‌بیند. بیشتر بیماران در طول کار فقط فشار یا سرفه خفیفی احساس میکنند. اگر نمونهبرداری لازم باشد، از همان لوله انجام میشود و معمولاً دردی احساس نمی‌شود، چون داخل راه‌های هوایی حس درد ندارد.
بعد از برونکوسکوپی چه انتظاری داشته باشید؟
- تا وقتی بیحسی گلو کامل برطرف نشده، چیزی نخورید و ننوشید تا غذا وارد راه هوایی نشود
- گرفتگی صدا، گلودرد خفیف یا کمی سرفه پس از آن شایع و گذراست
- اگر نمونه گرفته شده باشد، ممکن است در خلط کمی خون دیده شود؛ اما اگر خونریزی قابل توجه، تب یا تنگی نفس پیدا کردید، همان روز با پزشک یا اورژانس تماس بگیرید
- اگر داروی آرامبخش گرفته‌اید، آن روز رانندگی نکنید و ترجیحاً همراه داشته باشید
آیا جایگزینی دارد؟
در بعضی بیماران، سی‌تی یا بررسی‌های دیگر بخشی از پاسخ را می‌دهند؛ اما نمونه بافتی یا مایع راه هوایی — که برای تشخیص قطعی بسیاری از بیماری‌ها لازم است — فقط با برونکوسکوپی یا روش‌های مشابه به دست می‌آید. این‌که برونکوسکوپی برای شما لازم است یا نه، تصمیمی است که پزشک بر اساس علائم، تصویربرداری و نتیجه بررسی‌های قبلی‌تان می‌گیرد و پیش از آن، دلیل و روند کار را برایتان توضیح می‌دهد.
پرسش‌های پرتکرار
آیا برونکوسکوپی درد دارد؟
با بیحسی موضعی و آرامبخش، بیشتر بیماران درد قابل توجهی ندارند و آن را بهصورت فشار یا تحریک سرفه تجربه میکنند. ناراحتی احتمالی بیشتر از خودِ فکر آن است تا از خودِ کار؛ پیش از شروع، هر مرحله برایتان توضیح داده میشود.
آیا برونکوسکوپی خطرناک است؟
برونکوسکوپی در دست تیم باتجربه یک بررسی رایج و عموماً ایمن است، اما مثل هر اقدام پزشکی دیگری بدون خطر نیست: خونریزی (بهویژه پس از نمونهبرداری)، افت موقت اکسیژن یا عفونت از خطرهای شناخته‌شده آن است و به همین دلیل در طول کار اکسیژن و علائم حیاتی شما پایش میشود. پزشک پیش از انجام، سود و خطر آن را در شرایط خاص خودتان با شما در میان می‌گذارد.
نتیجه نمونهبرداری چطور مشخص میشود؟
نمونه برای آزمایشگاه آسیبشناسی یا میکروبشناسی فرستاده میشود و نتیجه آن در ویزیت پیگیری برایتان توضیح داده میشود؛ بر اساس همان نتیجه، قدم بعدی درمان مشخص میگردد.
پیش از برونکوسکوپی داروهایم را چه کار کنم؟
فهرست داروهایتان را از پیش به پزشک بگویید — بهویژه داروهای رقیقکننده خون — و فقط طبق دستور پزشک خودتان دارویی را قطع یا ادامه دهید. هیچ دارویی را خودسرانه تغییر ندهید؛ در صورت تردید، پیش از روز بررسی با کلینیک تماس بگیرید.
برونکوسکوپی زیر نظر فوق تخصص ریه
اگر پزشک برایتان برونکوسکوپی خواسته است یا سرفه ماندگار، خلط خونی یا یافته مشکوکی در تصویربرداری دارید، برای ویزیت و هماهنگی بررسی در ساعات کاری کلینیک تماس بگیرید.
ساعات کاری: شنبه تا چهارشنبه ۱۱ صبح تا ۹ شب