آموزش بیمار — بیماری‌های ریه
خلط خونی: علت‌ها و چه وقت خطرناک است؟
خلط خونی یعنی با سرفه، خون یا خلطِ خونی از ریه و راه‌های هوایی بیرون بیاید؛ به آن «هموپتیزی» می‌گوییم. این علامت همیشه باید جدی گرفته شود، حتی اگر مقدار خون کم باشد. گاهی خون از جای دیگری میآید و با سرفهی خونی اشتباه میشود: خونریزی بینی یا لثه که خونش به گلو می‌ریزد، یا «استفراغ خونی» که خون از معده بالا میآید و معمولاً تیرهتر است و با غذا مخلوط است. پزشک با شرححال و معاینه، منبع خون را مشخص میکند.
نوشته و بازبینی: دکتر بهروز مؤمنی، فوق تخصص ریه
علت‌ها
- برونشیت حاد: شایع‌ترین علت در موارد خفیف و کوتاه‌مدت
- برونشکتازی: گشاد شدن دائمی راه‌های هوایی که رگ‌هایش شکننده می‌شوند
- پنومونی (ذات‌الریه)
- سل ریوی
- سرطان ریه
- آمبولی ریه (لخته‌ی خون در ریه)
- عفونت قارچی ریه
- پاره شدن رگ‌های برونش (رگ‌های دیواره‌ی راه هوایی)
مقدار خون مهم است
خلطِ کمی رگه‌دار با خون معمولاً نشانهی التهاب راه‌های هوایی است، اما مقدار زیاد خون اورژانس است: خون زیاد می‌تواند راه هوایی را بگیرد و خطر خفگی داشته باشد و همچنین باعث از دست رفتن خونِ زیاد شود. به همین دلیل سرفهی خونیِ زیاد را «سرفهی خونیِ شدید» می‌نامیم و نیاز به مراقبت بیمارستانی دارد.
علائم همراه
- تب و لرز (به‌ویژه در عفونت)
- درد قفسه سینه
- تنگی نفس
- خلط چرکی
- کاهش وزن و تعریق شبانه (در سل یا سرطان)
علائم خطر — فوراً به اورژانس مراجعه کنید
- خون زیاد با سرفه
- تنگی نفس
- درد قفسه سینه
- سرگیجه یا غش
- خونی که مدام میآید
این وضعیت اورژانسی است.
تشخیص
شرححال و معاینه (از جمله بررسی منبع خون: ریه یا بینی و دهان یا معده)، عکس قفسه سینه، سی‌تی اسکن، برونکوسکوپی (دیدن راه‌های هوایی از داخل با دوربین) و آزمایش‌های خون و خلط.
درمان
درمان، درمانِ علت است: آنتی‌بیوتیک برای عفونت، داروهای ضد سل برای سل، و درمان سرطان یا لخته در صورت وجود آن‌ها. در خونریزی زیاد، اول راه هوایی را امن نگه می‌داریم (تا خون راه تنفس را نگیرد) و بیمار در بیمارستان بستری و تحت مراقبت میشود؛ گاهی برای بند آوردن خون، اقدام‌های تخصصی مانند بستن رگ خونریزی‌دهنده (آمبولیزاسیون) لازم میشود.
پیش از ویزیت: چه چیزهایی همراه بیاوریم؟
- آزمایش‌ها، عکس‌ها و سی‌تی‌های قبلی‌تان را همراه بیاورید.
- فهرست داروهای فعلی و اسپری‌هایی را که مصرف می‌کنید همراه داشته باشید.
- کمی زودتر از زمان نوبت برسید تا ویزیت‌تان بدون عجله انجام شود.
چه زمانی به پزشک مراجعه کنیم
هر مقدار خون در خلط — حتی یک رگه‌ی کوچک — باید در اولین فرصت بررسی شود. خون زیاد، تنگی نفس، درد قفسه سینه، سرگیجه یا خونی که مدام میآید یعنی اورژانس؛ فوراً به اورژانس مراجعه کنید.
پرسش‌های پرتکرار
خون در خلط همیشه خطرناک است؟
هر خونی در خلط باید بررسی شود؛ مقدار کم هم گاهی نشانهی بیماری مهمی است، ولی خون زیاد اورژانس است.
تفاوت سرفهی خونی با استفراغ خونی چیست؟
در سرفهی خونی، خون با سرفه از ریه میآید و معمولاً قرمز روشن و کفآلود است؛ در استفراغ خونی، خون از معده بالا میآید و معمولاً تیرهتر و مخلوط با غذا است. پزشک منبع را با شرححال و معاینه مشخص میکند.
آیا سرفهی خونی خودبهخود خوب میشود؟
گاهی با درمان عفونتِ خفیف، خونریزی بند میآید، اما علت آن حتماً باید پیدا شود؛ بدون پیدا کردن علت، ممکن است دوباره برگردد.
خون در خلط دارید؟
هر مقدار خون در خلط — حتی یک رگه‌ی کوچک — باید در اولین فرصت بررسی شود؛ خون زیاد، تنگی نفس، درد قفسه سینه یا سرگیجه یعنی اورژانس. برای معاینه با کلینیک تماس بگیرید.
ساعات کاری: شنبه تا چهارشنبه ۱۱ صبح تا ۹ شب